§24 Przedrostki i przyrostki
Można tworzyć nowe słowa, używając przedrostków i przyrostków.
A. Słowotwórstwo za pomocą przyrostków
-isch, -lich, -ig dla przymiotników
energisch, telefonisch, italienisch ...
beruflich, herzlich, stündlich, persönlich ...
geduldig, ruhig, traurig, vernünftig ...
-los, -frei, -arm, -voll, -reich dla przymiotników
Oba przyrostki -los oraz -frei oznaczają "bez". Nie można ich jednak swobodnie wymieniać, tzn. na przykład fantasielos, ale rezeptfrei:
arbeitslos, herzlos, sprachlos ...
alkoholfrei, niederschlagsfrei ...
Przyrostek -arm oznacza "biedny/o małej ilości".
fantasiearm, kontaktarm
Przyrostek -voll oznacza "pełny"; przyrostek -reich oznacza "pełny/bardzo":
wertvoll, liebevoll, sinnvoll ...
erfolgreich, umfangreich ...
Czasami rzeczowniki mogą ulegać drobnym zmianom: znika końcowe e : Sprache - sprachlos, Hilfe - hilfreich; używa się formy liczby mnogiej: Grenze - grenzenlos, Gebühr - gebührenfrei; oraz pojawia się -s : Rücksicht - rücksichtslos, Tradition - traditionsreich.
-in dla form rodzaju żeńskiego w nazwach zawodów i narodowości
der Makler - die Maklerin, der Vermieter - die Vermieterin, der Optiker - die Optikerin
-heit, -ung, -keit, -tät, -ion, -ie, -ei dla rzeczowników
Rzeczowniki z następującymi końcówkami są zawsze rodzaju żeńskiego. Liczbę mnogą tworzy się, dodając -(e)n. (Jednak: nie wszystkie rzeczowniki mają liczbę mnogą, np. die Offenheiten, die Ehrlichkeiten.)
die Offenheit, die Zufriedenheit, die Persönlichkeit, die Ehrlichkeit, die Aktivität, die Sensibilität, die Kaution, die Infektion, die Biografie, die Fotografie, die Bäckerei, die Wäscherei, die Konditorei, die Freundschaft, die Mannschaft, die Wissenschaft ...
Rzeczowniki zakończone na -schaft oznaczają związek pomiędzy dwojgiem ludzi, np. Bekanntschaft, lub grupę ludzi, np. Gemeinschaft.
B. Słowotwórstwo za pomocą przedrostków
un- jako przeczenie
ordentlich - unordentlich (= nicht ordentlich)
anständig - unanständig (= nicht anständig)
Ge-, Be-, Ver-, Er- dla rzeczowników (z wykorzystaniem rdzenia czasownikowego)
der Gedanke, das Gespräch, das Gesicht, die Besichtigung, die Besprechung, der Besuch, das Versprechen, das Verhalten, die Versuchung, der Erzähler ...